Laozi, znany jako „Stary Mistrz”, to postać kluczowa dla filozofii chińskiej i fundamentalny autor taoizmu. Tradycyjnie datowany na VI wiek p.n.e., jego historyczne istnienie jako konkretnej osoby jest poddawane w wątpliwość przez współczesną naukę, co czyni go postacią półlegendarną. Mimo to, przypisuje mu się autorstwo „Tao Te Ching” – monumentalnego dzieła, które wywarło niezatarty wpływ na chińską kulturę i religię. Przed zrezygnowaniem z życia publicznego, Laozi pełnił prestiżową funkcję królewskiego archiwisty na dworze dynastii Zhou.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [miesiąc rok] Laozi miałby około 2500 lat, jednak jego historyczne istnienie jest kwestionowane.
- Żona/Mąż: Brak informacji w tradycyjnych przekazach.
- Dzieci: Brak informacji w tradycyjnych przekazach.
- Zawód: Królewski archiwista na dworze dynastii Zhou.
- Główne osiągnięcie: Autorstwo „Tao Te Ching”, fundamentalnego dzieła taoizmu.
Podstawowe informacje o Laozi
Laozi (zapisywane również jako Lao Tzu lub Lao-tse) to honorowy tytuł oznaczający „Starego Mistrza”. Tradycyjne przekazy przypisują mu nazwisko Li Er (Lǐ Ěr). Według tradycji Laozi urodził się w VI wieku p.n.e. w państwie Chu, na terenie dzisiejszej prowincji Henan. Współczesna nauka uważa Laozi za postać półlegendarną, a przypisywane mu dzieło za kompilację tekstów wielu autorów, stworzoną prawdopodobnie w Okresie Walczących Królestw (ok. 475–221 p.n.e.). Filozof jest identyfikowany z postacią Lao Dan, a jego imię grzecznościowe brzmiało Boyang (Bóyáng).
Alternatywne imiona i tytuły
- Lao Tzu
- Lao-tse
- Li Er (prawdziwe nazwisko według tradycji)
- Lao Dan (imię pośmiertne/identyfikacyjne)
- Boyang (imię grzecznościowe)
Życie prywatne i legendy
Przed zrezygnowaniem z życia publicznego, Laozi pełnił funkcję królewskiego archiwisty na dworze dynastii Zhou w Wangcheng (dzisiejszy Luoyang). Ta profesja zapewniała mu dostęp do bogatej wiedzy. Według tradycji, Laozi spotkał młodego Konfucjusza (ok. 551–479 p.n.e.), wywierając na nim ogromne wrażenie. Legenda głosi, że zniechęcony upadkiem moralnym społeczeństwa, Laozi postanowił opuścić Chiny. Na prośbę strażnika granicznego miał spisać swoją naukę w księdze „Tao Te Ching” przed udaniem się na zachód. **Dynastia Tang (618–907 n.e.) oficjalnie uznała Laozi za swojego przodka, co znacząco podniosło rangę taoizmu.**
Kluczowe wydarzenia z życia (według tradycji)
- Pełnienie funkcji królewskiego archiwisty na dworze dynastii Zhou.
- Spotkanie z Konfucjuszem.
- Decyzja o opuszczeniu Chin i udaniu się na zachód.
- Spisanie nauk w księdze „Tao Te Ching”.
Działalność i filozofia
Laozi jest uznawany za autora **„Tao Te Ching”**, fundamentalnego tekstu taoizmu. Dzieło to wywarło kolosalny wpływ na chińską kulturę, religię oraz późniejszych filozofów. Filozofia Laozi opiera się na dwóch kluczowych ideach: „Tao” (Droga), będącej pierwotną zasadą wszechświata, oraz „Wu wei” (niedziałanie lub działanie bez wysiłku). Koncepcje te promują życie w harmonii z naturą i unikanie sztucznego oporu wobec biegu zdarzeń. W niektórych odłamach buddyzmu chińskiego, konfucjanizmu oraz chińskiej religii ludowej uważa się, że Laozi stał się nieśmiertelnym pustelnikiem po spisaniu swoich nauk.
Kluczowe koncepcje filozoficzne
- Tao (Droga): Pierwotna, nieuchwytna zasada wszechświata, źródło wszystkiego.
- Wu wei (Niedziałanie): Działanie zgodne z naturalnym biegiem rzeczy, bez sztucznego wysiłku.
Dziedzictwo i osiągnięcia
W religijnych nurtach taoizmu Laozi został deifikowany jako Laojun (Stary Pan), jedno z Trzech Czystych Bóstw. **Odkryte w Guodian bambusowe paski datowane na koniec IV wieku p.n.e. zawierają fragmenty odpowiadające około jednej trzeciej współczesnego tekstu „Tao Te Ching”**, co stanowi ważne znalezisko archeologiczne potwierdzające istnienie tych idei w starożytnych Chinach. Jego nauki stały się podstawą dla rozwoju taoizmu.
Najważniejsze osiągnięcia i wpływy
- Autorstwo fundamentalnego tekstu taoizmu: **Tao Te Ching**.
- Uznanie za bóstwo w taoizmie (Laojun).
- Znaczący wpływ na chińską kulturę, religię i filozofię.
- Inspiracja dla globalnych ruchów filozoficznych i ekologicznych.
Inne role i inspiracje
Postać Laozi jest częstym motywem w sztuce chińskiej – klasycznym przykładem jest portret autorstwa Zhang Lu z epoki Ming, przedstawiający filozofa jadącego na wole. Myśl Laozi przekroczyła granice Chin, docierając m.in. do Indii. **Współczesny artysta Mark di Suvero stworzył w 1996 roku rzeźbę zatytułowaną „Lao Tzu”**, pokazując, że postać ta nadal inspiruje twórców sztuki nowoczesnej. Jego koncepcje, takie jak harmonia z naturą i zasada wu wei, rezonują z poszukiwaniami prostoty i sensu w dzisiejszym świecie.
Przykłady inspiracji i dzieł nawiązujących do Laozi
- Portret Laozi jadącego na wole autorstwa Zhang Lu (epoka Ming).
- Rzeźba „Lao Tzu” autorstwa Marka di Suvero (1996).
- Wpływ na globalne ruchy filozoficzne i ekologiczne.
Ciekawostki
Przydomek „Lao Dan” (Długouchy) symbolizował długowieczność oraz nadzwyczajną mądrość. Ze względu na ewolucję języka, imię filozofa funkcjonuje w wielu formach zapisu – od pinyin „Lǎozǐ”, przez Wade-Giles „Lao 3-tzŭ 3”, aż po rekonstrukcje starochińskie brzmiące jak „C.rˤuʔ tsəʔ”. Ta różnorodność transkrypcji podkreśla odległość czasową i kulturową dzielącą nas od czasów jego domniemanego życia. **Choć jego konkretne, historyczne życie jest owiane tajemnicą, to jego idee przetrwały wieki, inspirując kolejne pokolenia.**
Różne formy zapisu imienia Laozi
- Laozi (pinyin)
- Lao Tzu (tradycyjny)
- Lao-tse (tradycyjny)
- Lao 3-tzŭ 3 (Wade-Giles)
- C.rˤuʔ tsəʔ (rekonstrukcja starochińska)
Podsumowując, postać Laozi, choć otoczona aurą tajemnicy i poddawana naukowym wątpliwościom, pozostaje jednym z najważniejszych myślicieli w historii Chin. Jego dzieło „Tao Te Ching” nadal kształtuje duchowość i filozofię na całym świecie, a kluczowym wnioskiem z jego nauk jest dążenie do harmonii z naturą i życia zgodnego z zasadą „wu wei”.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był Lao Tzu?
Lao Tzu to legendarny chiński mędrzec i filozof, któremu przypisuje się autorstwo fundamentalnego dzieła taoizmu, „Tao Te Ching”. Jest on uważany za jedną z najważniejszych postaci w historii chińskiej myśli.
Co oznacza imię Lao Tzu?
Imię Lao Tzu dosłownie można przetłumaczyć jako „Stary Mistrz” lub „Sędziwy Pan”. Jest to tytuł honorowy nadany ze względu na jego mądrość i wiek.
O co chodzi w taoizmie?
Taoizm koncentruje się na rozwoju osobistym i harmonii ze wszechświatem poprzez podążanie za Tao – pierwotną, nieopisaną siłą i zasadą rządzącą wszystkim. Kluczowe jest życie w zgodzie z naturą, prostota i spontaniczność.
Jak nazywa się doktryna, której twórca jest chiński filozof Laozi?
Doktryna, której twórcą jest chiński filozof Laozi, nazywa się taoizmem. Jest to system filozoficzno-religijny o głębokim wpływie na kulturę i myśl chińską.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Laozi
