Marlon Brando: Ikona Hollywood, buntownik i geniusz aktorstwa

3

Marlon Brando Jr. (urodzony 3 kwietnia 1924 roku) był amerykańskim aktorem, którego przełomowe podejście do aktorstwa zrewolucjonizowało kino i wywarło niezatarty wpływ na kolejne pokolenia artystów. Uznawany za jednego z najwybitniejszych wykonawców w historii, Brando zasłynął dzięki swojej naturalności i intensywności emocjonalnej, szczególnie w rolach naznaczonych wewnętrznym konfliktem. Jego życie, naznaczone zarówno artystycznymi triumfami, jak i osobistymi tragediami, do dziś fascynuje i inspiruje.

Na [maj 2024 roku] Marlon Brando miałby 100 lat. Choć zmarł 1 lipca 2004 roku w wieku 80 lat, jego dziedzictwo trwa w postaci ikonicznych ról filmowych, które na zawsze wpisały go w panteon gwiazd kina. Jego korzenie, głównie niemieckie, holenderskie, angielskie i irlandzkie, kształtowały jego złożoną osobowość i podejście do sztuki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W [maj 2024 roku] skończyłby 100 lat.
• Żona/Mąż: Trzy małżeństwa: z Anną Kashfi, Movitą Castanedą (unieważnione) i Taritą Teriipaią.
• Dzieci: Miał liczne potomstwo, w tym syna Christiana i córkę Cheyenne.
• Zawód: Aktor filmowy i teatralny.
• Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie aktorstwa filmowego poprzez wprowadzenie „Metody” Stanisławskiego; zdobycie dwóch Oscarów dla najlepszego aktora.

Życie i pochodzenie Marlona Brando

Wczesne lata i rodzina

Marlon Brando Jr. przyszedł na świat 3 kwietnia 1924 roku w Omaha w stanie Nebraska. Jego dzieciństwo upłynęło w atmosferze napięć rodzinnych. Ojciec, Marlon Brando Sr., często nieobecny z powodu pracy, oraz matka, Dorothy Pennebaker, borykająca się z problemem alkoholowym, stworzyli środowisko, które wpłynęło na młodego Marlona. Silna więź z matką i jej późniejsze odejście wywołały u niego głębokie lęki przed porzuceniem. Brando miał dwie starsze siostry, Jocelyn i Frances. To właśnie Jocelyn, która sama podążyła za marzeniem o aktorstwie, zainspirowała Marlona do wyjazdu do Nowego Jorku w wieku 18 lat, aby studiować aktorstwo.

Aktor nigdy nie posiadał włoskich korzeni, mimo że jego najbardziej znane role często były związane z tą kulturą. Jego przodkowie wywodzili się głównie z Niemiec, Holandii, Anglii i Irlandii, przy czym szczególnie silną więź czuł z irlandzkim dziedzictwem, sięgającym jego pradziadka, lekarza z czasów wojny secesyjnej.

Związki i potomstwo

Życie prywatne Brando było burzliwe i obfitowało w liczne romanse. Aktor był trzykrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Anna Kashfi (1957–1959), następnie Movita Castaneda (małżeństwo unieważnione w latach 1960–1968), a ostatnią Tarita Teriipaią, którą poznał na planie filmu „Bunt na Bounty” i z którą był związany w latach 1962–1972.

Marlon Brando był ojcem co najmniej jedenastu dzieci. Wśród nich szczególne miejsce zajmowali syn Christian i córka Cheyenne, których losy naznaczone były tragicznymi wydarzeniami. Dzieci z Taritą Teriipaią to między innymi syn Tehotu Brando.

Przyjaźń z Wallym Coxem

Niezwykle ważną postacią w życiu Brando był Wally Cox, którego poznał w dzieciństwie. Ich przyjaźń przetrwała całe życie, aż do śmierci Coxa w 1973 roku. Brando przechowywał prochy przyjaciela w swojej sypialni i często z nim rozmawiał, co świadczy o głębi ich emocjonalnej więzi. Po śmierci Brando, prochy obu przyjaciół zostały rozsypane razem w Dolinie Śmierci.

Kariera zawodowa Marlona Brando

Przełom w aktorstwie: Metoda Stanisławskiego

Marlon Brando jest powszechnie uznawany za pioniera, który wprowadził system Stanisławskiego i „Metodę” do głównego nurtu amerykańskiego aktorstwa filmowego. Studiując pod okiem Stelli Adler w latach 40., Brando wykazywał niezwykłą intuicję i naturalność. Jego innowacyjne podejście do tworzenia postaci, skupiające się na wewnętrznym przeżyciu i emocjonalnej prawdzie, stanowiło odejście od tradycyjnych, bardziej teatralnych form gry aktorskiej.

Jego podejście do pracy na planie było często niekonwencjonalne; w późniejszych latach kariery często korzystał z pomocy tablic z kwestiami (cue cards), a nawet ze słuchawek, przez które dyktowano mu dialogi. Twierdził, że takie metody pozwalały mu na większą swobodę i spontaniczność w odgrywaniu ról.

Debiut i wczesne sukcesy

Kariera Brando na Broadwayu rozpoczęła się w 1944 roku. Jego przełomową rolą sceniczną była kreacja Stanleya Kowalskiego w sztuce „Tramwaj zwany pożądaniem” (1947) Tennessee Williamsa. Sukces ten zaowocował rolą w filmowej adaptacji z 1951 roku, która przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara i ugruntowała jego pozycję jako symbolu seksu i buntu. W tym samym roku zagrał w filmie „Viva Zapata!” i otrzymał nominację do Oscara dla najlepszego aktora. Kolejną nominację przyniosła mu rola Marka Antoniusza w „Juliuszu Cezarze” (1953).

Oscarowe role i powrót na szczyt

W 1954 roku Marlon Brando zdobył swojego pierwszego Oscara dla najlepszego aktora za poruszającą rolę Terry’ego Malloya w filmie „Na nabrzeżach”. Ten występ został okrzyknięty jednym z najdoskonalszych w historii kina ze względu na jego autentyczność i głębię emocjonalną. Po okresie mniejszej aktywności w latach 60., Brando powrócił w wielkim stylu w 1972 roku, wcielając się w Vito Corleone w kultowym „Ojcu chrzestnym” Francisa Forda Coppoli. Mimo początkowych obiekcji studia, jego kreacja stała się ikoniczna, a sam aktor zdobył drugiego Oscara dla najlepszego aktora. W 1973 roku Brando przeszedł do historii kina, odmawiając przyjęcia Oscara za rolę Vito Corleone i wysyłając na scenę aktywistkę Sacheen Littlefeather w proteście przeciwko dyskryminacji rdzennych Amerykanów.

W 1979 roku Brando wystąpił w „Czasie apokalipsy” Francisa Forda Coppoli jako enigmatyczny pułkownik Kurtz. Mimo problemów na planie, jego improwizowana gra stworzyła jedną z najbardziej pamiętnych postaci w historii filmu wojennego. W późniejszych latach zagrał również w filmach takich jak „Superman II” (1980) jako Jor-El, „Ostatnie tango w Paryżu” (1972), za które otrzymał nominację do Oscara, oraz „Rozgrywka” (2001), która okazała się jego ostatnią rolą filmową.

Porażki i projekty reżyserskie

Jedynym filmem wyreżyserowanym przez Brando był western „Dwa oblicza zemsty” (One-Eyed Jacks) z 1961 roku. Mimo ambicji, produkcja okazała się porażką finansową i nie przyniosła mu uznania jako reżyserowi. W późniejszych latach Brando pojawiał się również w mniej znaczących produkcjach, takich jak „Wyspa doktora Moreau” (1996) czy „Don Juan DeMarco” (1995).

Nagrody i osiągnięcia Marlona Brando

Oscarowe triumfy i protesty

Marlon Brando zdobył dwa Oscary dla najlepszego aktora: jeden za rolę w „Na nabrzeżach” (1954) i drugi za kreację Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym” (1973). Jego odmowa przyjęcia drugiego Oscara w 1973 roku, w geście protestu przeciwko traktowaniu rdzennych Amerykanów, stała się jednym z najbardziej symbolicznych momentów w historii rozdania nagród Akademii. Łącznie Brando otrzymał osiem nominacji do Oscara.

Inne prestiżowe wyróżnienia

Oprócz Oscarów, Brando był wielokrotnie nagradzany i nominowany do innych prestiżowych wyróżnień. Zdobył dwie nagrody Złotego Globu, trzy nagrody BAFTA, a także otrzymał nagrodę na Festiwalu Filmowym w Cannes. W 1979 roku uhonorowano go nagrodą Emmy za rolę w miniserialu „Roots: The Next Generations”. Jego dorobek artystyczny obejmuje nominacje do Oscara za filmy takie jak „Viva Zapata!” (1952), „Juliusz Cezar” (1953), „Sayonara” (1957) oraz „Ostatnie tango w Paryżu” (1972).

Kariera zawodowa Marlona Brando w chronologii

• 1944: Debiut teatralny na Broadwayu.
• 1947: Przełomowa rola Stanleya Kowalskiego w sztuce „Tramwaj zwany pożądaniem”.
• 1951: Powtórzenie roli Stanleya Kowalskiego w filmowej adaptacji „Tramwaj zwany pożądaniem”, pierwsza nominacja do Oscara.
• 1952: Nominacja do Oscara za rolę w filmie „Viva Zapata!”.
• 1953: Nominacja do Oscara za rolę w filmie „Juliusz Cezar”.
• 1954: Zdobycie pierwszego Oscara dla najlepszego aktora za rolę w filmie „Na nabrzeżach”.
• 1957: Nominacja do Oscara za rolę w filmie „Sayonara”.
• 1961: Reżyseria i główna rola w westernie „Dwa oblicza zemsty”.
• 1972: Ikoniczna rola Vito Corleone w filmie „Ojciec chrzestny”.
• 1973: Zdobycie drugiego Oscara za rolę w „Ojcu chrzestnym” oraz odmowa przyjęcia nagrody.
• 1973: Nominacja do Oscara za rolę w filmie „Ostatnie tango w Paryżu”.
• 1979: Występ w roli pułkownika Kurtza w filmie „Czas apokalipsy”.
• 1979: Zdobycie nagrody Emmy za rolę w miniserialu „Roots: The Next Generations”.
• 2001: Ostatnia rola filmowa w filmie „Rozgrywka”.

Ciekawostki i kontrowersje związane z Marlonem Brando

Wczesne problemy i podejście do służby wojskowej

Jeszcze jako nastolatek, Marlon Brando wykazywał tendencje do łamania zasad, co doprowadziło do jego wydalenia z Libertyville High School oraz z akademii wojskowej Shattuck. Próbował wstąpić do armii podczas II wojny światowej, jednak został uznany za niezdolnego do służby z powodu kontuzji kolana.

Niekonwencjonalne metody pracy

Brando słynął z nietypowego podejścia do zapamiętywania tekstu. W późniejszych latach kariery często korzystał z pomocy tablic z zapisanymi kwestiami (tzw. cue cards) lub nawet z dyktującego przez słuchawki scenariusza, twierdząc, że pozwala mu to na zachowanie naturalności i improwizacji. Już na początku swojej kariery, w 1946 roku, podczas pracy nad sztuką „A Flag Is Born”, Brando odmówił przyjęcia wynagrodzenia wyższego niż minimalna stawka związkowa, co świadczyło o jego wczesnych ideowych przekonaniach.

Zaangażowanie społeczne i protesty

Marlon Brando był znany ze swoich poglądów i zaangażowania w sprawy społeczne. Jego gest odmowy przyjęcia Oscara w 1973 roku, kiedy na scenę zamiast niego wyszła Sacheen Littlefeather, był potężnym wyrazem protestu przeciwko dyskryminacji rdzennych Amerykanów. Angażował się również w projekty dokumentalne dotyczące problemów społeczności rdzennych, takie jak film o Raoni Metuktire i przetrwaniu ludów Amazonii.

Kontrowersje i trudności we współpracy

Aktor bywał postrzegany jako trudny we współpracy i niesubordynowany na planie. Już na wczesnym etapie kariery zdarzało mu się być zwalnianym z produkcji, jak miało to miejsce w Sayville. Na planie sztuki „The Eagle Has Two Heads” często dochodziło do konfliktów z Tallulah Bankhead, a jego mruczane kwestie doprowadzały ekipy do frustracji. W późniejszych latach życia Brando wzbudzał kontrowersje swoimi wypowiedziami na tematy takie jak rzekoma dominacja Żydów w Hollywood. Pomimo tych trudności, jego talent aktorski i wpływ na kino pozostają niekwestionowane.

Nagrody i wyróżnienia Marlona Brando

Marlon Brando Jr. pozostaje postacią fundamentalną dla historii kina, akorem, który odważył się na nowo zdefiniować sztukę aktorską. Jego wpływ, widoczny w głębi psychologicznej postaci i autentyczności emocjonalnej, wyznaczył standardy dla przyszłych pokoleń. Od rewolucyjnych ról w „Tramwaju zwanym pożądaniem” i „Na nabrzeżach”, po kultowe kreacje Vito Corleone i pułkownika Kurtza, Brando udowodnił, że prawdziwy talent tkwi w odwadze do eksplorowania ludzkiej natury w jej najczulszych i najbardziej złożonych aspektach. Jego życie, choć naznaczone osobistymi trudnościami, stanowi świadectwo potęgi sztuki i niezłomnego ducha.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlon_Brando