Oskar Schindler: Fabryka, Żydzi i pochówek w Jerozolimie.

1

Oskar Schindler, niemiecki przemysłowiec i członek partii nazistowskiej, zasłynął jako postać ratująca życie około 1200 Żydów podczas II wojny światowej. Urodzony 28 kwietnia 1908 roku, na styczeń 2026 roku ma 117 lat. Był synem Johanna „Hansa” Schindlera i Franziski „Fanny” Schindler. Jego niezwykła historia, naznaczona zarówno działalnością szpiegowską przed wojną, jak i heroizmem w jej trakcie, stała się fundamentem światowej sławy dzięki powieści „Arka Schindlera” z 1982 roku oraz jej ekranizacji „Lista Schindlera” z 1993 roku w reżyserii Stevena Spielberga. Po wojnie, mimo ponownych prób biznesowych, Schindler do końca życia polegał na pomocy organizacji żydowskich i osób, które uratował.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku ma 117 lat.
• Żona/Mąż: Emilie Pelzl.
• Dzieci: Dwoje z pozamałżeńskiego romansu: córka Emily i syn Oskar junior.
• Zawód: Przemysłowiec, agent Abwehry.
• Główne osiągnięcie: Uratowanie życia około 1200 Żydów podczas II wojny światowej.

Podstawowe informacje o Oskarze Schindlerze

Oskar Schindler urodził się 28 kwietnia 1908 roku w Zwittau (dzisiejsze Svitavy), które w tamtym czasie należało do Margrabstwa Moraw w ramach Austro-Węgier. Pochodził z rodziny Niemców sudeckich, co miało istotny wpływ na jego późniejszą tożsamość narodową i polityczną w okresie międzywojennym. Jego niezwykła historia stała się fundamentem światowej sławy dzięki powieści „Arka Schindlera” z 1982 roku oraz jej ekranizacji „Lista Schindlera” z 1993 roku w reżyserii Stevena Spielberga.

Po śmierci w 1974 roku w Hildesheim, Oskar Schindler został pochowany na katolickim cmentarzu na Górze Syjon w Jerozolimie. Jest on jedynym byłym członkiem NSDAP, który dostąpił zaszczytu pochówku w tym miejscu, co podkreśla wyjątkową skalę jego humanitarnych zasług uznanych przez państwo Izrael. Schindler zmarł 9 października 1974 r.

Rodzina i życie prywatne Oskara Schindlera

Oskar Schindler był synem Johanna „Hansa” Schindlera, właściciela firmy produkującej maszyny rolnicze, oraz Franziski „Fanny” Schindler (z domu Luser). Miał młodszą siostrę Elfriede, urodzoną w 1915 roku. Relacje w rodzinie były trudne – ojciec Oskara był alkoholikiem i porzucił żonę w 1935 roku, która zmarła kilka miesięcy później po długiej chorobie. Schindler ożenił się z Emilie Pelzl 6 marca 1928 roku. Emilie była córką zamożnego rolnika z Maletein. Przez pierwsze siedem lat małżeństwa para mieszkała w pokojach na piętrze w domu rodziców Schindlera, a ich związek był wystawiany na liczne próby ze względu na liczne romanse Oskara oraz trudną sytuację finansową po bankructwie jego firm.

Schindler miał dwoje dzieci z pozamałżeńskiego romansu z koleżanką ze szkoły, Aurelie Schlegel: córkę Emily (ur. 1933) oraz syna Oskara juniora (ur. 1935), choć w późniejszych latach Schindler twierdził, że chłopiec nie jest jego synem. Podczas pobytu w Krakowie utrzymywał również bliskie relacje ze swoją sekretarką Viktorią Klonowską oraz handlarką Ewą Kisch Scheuer. W tych burzliwych relacjach, jego żona Emilie Schindler odgrywała kluczową rolę w późniejszym ratowaniu życia żydowskich robotników.

Kariera zawodowa i działalność Oskara Schindlera

Po wydaleniu ze szkoły technicznej w 1924 roku za sfałszowanie świadectwa, Oskar Schindler pracował u ojca przez trzy lata, a następnie zajmował się różnymi profesjami, w tym zarządzaniem szkołą nauki jazdy. Służył również 18 miesięcy w armii czechosłowackiej, gdzie awansował do stopnia starszego szeregowego w 10. Pułku Piechoty. W 1936 roku Schindler wstąpił do partii, a następnie został szpiegiem Abwehry (niezależnego wywiadu wojskowego), twierdząc później, że zrobił to dla pieniędzy, gdyż zmagał się z alkoholizmem i długami. Jego zadaniem było zbieranie informacji o liniach kolejowych, instalacjach wojskowych i ruchach wojsk w Czechosłowacji, a także werbowanie innych agentów przed planowaną inwazją III Rzeszy.

18 lipca 1938 roku Oskar Schindler został aresztowany przez czeski rząd pod zarzutem szpiegostwa i uwięziony. Odzyskał wolność jako więzień polityczny na mocy układu monachijskiego, który doprowadził do aneksji Sudetów przez Niemcy 1 października 1938 roku. Te wydarzenia stanowiły preludium do jego późniejszej, kluczowej działalności w czasie wojny. W listopadzie 1939 roku, korzystając z kontaktów w Abwehrze, Schindler przejął w Krakowie upadłą fabrykę naczyń emaliowanych Rekord Ltd, którą przemianował na Deutsche Emailwarenfabrik (DEF). Początkowo zatrudniał żydowskich robotników, ponieważ byli tańszą siłą roboczą niż Polacy, jednak z czasem fabryka stała się bezpiecznym schronieniem dla jego pracowników, a sama fabryka naczyń emaliowanych i wyrobów blaszanych odgrywała kluczową rolę.

Kariera Oskara Schindlera – kluczowe daty

• 1924: Wydalenie ze szkoły technicznej.
• 1936: Zostaje agentem Abwehry.
• 18 lipca 1938: Aresztowany za szpiegostwo.
• 1 października 1938: Odzyskuje wolność na mocy układu monachijskiego.
• Listopad 1939: Przejmuje fabrykę w Krakowie, tworząc Deutsche Emailwarenfabrik (DEF).
• 1943: Podróże do Budapesztu w ramach współpracy z ruchem oporu.
• Październik 1944: Przeniesienie fabryki do Brünnlitz.
• Maj 1945: Schindler jest bankrutem.
• 1958: Bankructwo w Argentynie.
• 9 października 1974: Oskar Schindler zmarł.

Osiągnięcia i nagrody Oskara Schindlera

Najważniejszym osiągnięciem Oskara Schindlera jest uratowanie życia około 1200 żydowskich robotników podczas II wojny światowej. Jego heroiczna postawa została doceniona pośmiertnie. W 1993 roku Instytut Yad Vashem uhonorował Oskara Schindlera oraz jego żonę Emilie tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Jest to najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne nadawane nie-Żydom, którzy z narażeniem życia ratowali Żydów podczas Holokaustu. Tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata jest symbolicznym wyrazem wdzięczności za jego niezwykłe czyny i stanowi jedno z najważniejszych odznaczeń w historii.

Nagrody i wyróżnienia Oskara Schindlera

Filantropia i ratowanie ludzi przez Oskara Schindlera

Oskar Schindler wykorzystywał swoje powiązania z Wehrmachtem i Inspektoratem Uzbrojenia, aby nadawać swojej fabryce DEF status „istotnej dla wysiłku wojennego”. Dzięki temu mógł chronić żydowskich pracowników, twierdząc, że nawet dzieci i osoby niepełnosprawne są niezbędnymi mechanikami i metalowcami, co ratowało ich przed wywózką do obozów zagłady. To właśnie w ten sposób jego fabryka naczyń emaliowanych stała się azylem dla wielu osób. Aby chronić swoich ludzi przed sadystycznym komendantem obozu w Płaszowie, Amonem Göthem, Schindler wyjednał zgodę na budowę własnego podobozu przy fabryce DEF. Na własny koszt zapewnił tam pracownikom lepsze wyżywienie, opiekę medyczną oraz możliwość praktyk religijnych, co było ewenementem w warunkach okupacyjnych i stanowiło znaczącą różnicę w porównaniu do brutalnych realiów obozowych.

W październiku 1944 roku, gdy Niemcy zaczęli likwidować obozy na wschodzie, Schindler przekonał władze SS do przeniesienia swojej fabryki do Brünnlitz w Protektoracie Czech i Moraw. Tam powstała kolejna fabryka, która stała się miejscem schronienia. Na listę, która ratowała przed komorami gazowymi Auschwitz, wpisano 1200 osób, a zestawienie to przygotowali Mietek Pemper i Marcel Goldberg, tworząc słynną „Listę Schindlera”. Ta lista, będąca kluczowym elementem jego działań, pozwoliła na uratowanie niezliczonych żyć i jest symbolem jego niezłomnej postawy w obliczu niewyobrażalnego okrucieństwa. Schindler kupował jedzenie dla więźniów i starał się zapewnić im jak najlepsze warunki.

Warto wiedzieć: Fabryka w Brünnlitz działała jako fabryka amunicji, jednak produkowano w niej wadliwe części, aby zmniejszyć korzyści dla III Rzeszy, a jednocześnie zapewnić zatrudnienie i ochronę dla swoich pracowników.

Majątek i finanse Oskara Schindlera

Pod koniec wojny, w maju 1945 roku, Oskar Schindler był bankrutem. Cały swój majątek zarobiony na kontraktach wojskowych wydał na łapówki dla urzędników SS oraz zakupy żywności i leków na czarnym rynku, aby utrzymać swoich pracowników przy życiu. Ta hojność, choć doprowadziła go do ruiny finansowej, była kluczowa dla przetrwania wielu osób. Po wojnie Schindler próbował sił w rolnictwie w Argentynie, ale zbankrutował w 1958 roku. Po powrocie do Niemiec podejmował liczne próby biznesowe (m.in. fabryka cementu), jednak wszystkie zakończyły się fiaskiem, przez co do końca życia polegał na pomocy finansowej od organizacji żydowskich i osób, które uratował („Schindlerjuden”).

Kontrowersje i skandale z udziałem Oskara Schindlera

W latach 1931–1932 Oskar Schindler był kilkakrotnie aresztowany za pijaństwo w miejscach publicznych. Przez znaczną część życia zmagał się z uzależnieniem od alkoholu, co było jednym z powodów jego chronicznego zadłużenia w okresie przedwojennym. Podczas wojny Schindler był trzykrotnie aresztowany przez nazistowskie służby. Raz za handel na czarnym rynku, innym razem za złamanie ustaw norymberskich (pocałował żydowską dziewczynę podczas swoich urodzin w fabryce), a w 1944 roku w związku z dochodzeniem korupcyjnym dotyczącym Amona Götha. Za każdym razem odzyskiwał wolność dzięki wpływom osób, które znał, co pokazuje złożoność jego sytuacji i balansowanie na krawędzi. Jego działania, choć ostatecznie heroiczne, były osadzone w trudnych realiach wojennych i politycznych.

Ciekawostki z życia Oskara Schindlera

Od młodości Oskar Schindler był wielkim entuzjastą motocykli. Posiadał maszynę Moto Guzzi o pojemności 250 cm³ i przez kilka lat brał udział w amatorskich wyścigach górskich, co pokazuje jego zamiłowanie do adrenaliny i luksusowych maszyn. Jesienią 1940 roku Schindler został wysłany przez Abwehrę do Turcji. Jego zadaniem było zbadanie korupcji wśród niemieckich oficerów wywiadu pracujących w tamtejszej ambasadzie, co świadczy o dużym zaufaniu, jakim cieszył się wówczas w strukturach wojskowych. W 1943 roku Schindler kilkakrotnie podróżował do Budapesztu, gdzie spotykał się z liderami syjonistycznymi. Przekazywał im raporty o zbrodniach nazistów na Żydach i przemycał fundusze od Agencji Żydowskiej dla Palestyny, które następnie oddawał żydowskiemu podziemiu w Polsce. Te działania pokazują jego zaangażowanie w szerszy kontekst walki z nazizmem.

Oskar Schindler, choć początkowo postrzegany jako człowiek o niejednoznacznym życiorysie, stał się symbolem odwagi i humanitaryzmu. Jego niezwykła historia ratowania Żydów podczas Holokaustu, mimo przynależności do partii nazistowskiej, stanowi potężne świadectwo tego, jak jednostka może wpłynąć na losy wielu ludzi, stając się latarnią nadziei w najciemniejszych czasach.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Oskar_Schindler