Pelé: Król futbolu, narodziny legendy, najlepszego piłkarza

1

Edson Arantes do Nascimento, powszechnie znany jako Pelé, to postać, która na stałe wpisała się w annały światowego sportu. Urodzony 23 października 1940 roku, zmarł 29 grudnia 2022 roku w wieku 82 lat, pozostawiając po sobie niepodważalne dziedzictwo jako jeden z najwybitniejszych piłkarzy w historii. Jest on jedynym zawodnikiem, który trzykrotnie zdobył Mistrzostwo Świata (1958, 1962, 1970), co stanowi jego najbardziej spektakularne osiągnięcie. Po zakończeniu kariery piłkarskiej aktywnie działał jako ambasador futbolu i pełnił funkcję Ministra Sportu w Brazylii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 2022 roku miał 82 lata.
• Żona/Mąż: (Brak danych w tekście)
• Dzieci: (Brak danych w tekście)
• Zawód: Piłkarz, Minister Sportu, Ambasador Sportu.
• Główne osiągnięcie: Jedyny piłkarz w historii, który trzykrotnie zdobył Mistrzostwo Świata (1958, 1962, 1970).

Kim był Pelé?

Pełne imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia

Edson Arantes do Nascimento, znany światu jako Pelé, urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações, w stanie Minas Gerais, Brazylia. Swoje życie zakończył 29 grudnia 2022 roku w São Paulo, w wieku 82 lat, pozostawiając po sobie legendę, która na zawsze odmieniła oblicze futbolu. Już jako młody chłopiec w 1940 roku w Três Corações wykazywał niezwykłe predyspozycje do gry w piłkę, co zapowiadało jego przyszłą, spektakularną karierę.

Pochodzenie imienia Edson

Imię „Edson” zostało nadane na cześć słynnego amerykańskiego wynalazcy Thomasa Edisona. Rodzice zdecydowali się na tę formę, aby nadać mu nieco odmienny od oryginału dźwięk, usuwając literę „i”. Niestety, z powodu błędu typograficznego popełnionego podczas sporządzania aktu urodzenia, w wielu oficjalnych dokumentach Edson figurował jako „Edison”. Ta drobna pomyłka stała się jednym z ciekawych faktów dotyczących jego tożsamości prawnej, choć nie wpłynęła na jego legendarny status.

Geneza pseudonimu „Pelé”

Choć w gronie rodzinnym Edsona Arantes do Nascimento nazywano go pieszczotliwie „Dico”, przydomek „Pelé” zyskał dopiero w czasach szkolnych. Najprawdopodobniej pseudonim ten wywodzi się z jego błędnego wymawiania imienia bramkarza Vasco da Gama, Bilé, którego młody Edson bardzo podziwiał. Sam piłkarz w swojej autobiografii przyznał, że początkowo nie rozumiał znaczenia słowa „Pelé”, jednak później dowiedział się, że w języku hebrajskim termin ten oznacza „cud”. Pseudonim ten stał się synonimem niezwykłych umiejętności i magii na boisku.

Warunki fizyczne i pozycja na boisku

Pelé mierzył 1,73 m wzrostu, co w połączeniu z jego niezwykłą zwinnością i szybkością czyniło go idealnym zawodnikiem na pozycję napastnika lub ofensywnego pomocnika. Jego największym atutem była jednak umiejętność gry obunożną. Połączona z doskonałym przewidywaniem ruchów przeciwników i wyjątkowym dryblingiem, sprawiała, że był niemal niemożliwy do zatrzymania dla obrońców. Ta wszechstronność pozwalała mu na kreatywną grę i tworzenie niepowtarzalnych akcji na boisku.

Rodzina i życie prywatne Pelégo

Rodzice i rodzeństwo

Edson Arantes do Nascimento był synem João Ramosa do Nascimento, znanego również jako Dondinho, który sam był piłkarzem klubu Fluminense. Jego matką była Celeste Arantes, która dożyła sędziwego wieku, zmarła w 2024 roku. Pelé miał rodzeństwo, choć szczegółowe informacje na temat jego relacji z braćmi i siostrami nie są tak szeroko znane, jak jego kariera sportowa. Rodzina stanowiła dla niego ważne wsparcie przez całe życie.

Kariera zawodowa Pelégo

Początki w Santos FC

Droga Pelégo do światowej sławy rozpoczęła się w wieku zaledwie 15 lat. To właśnie wtedy utalentowany trener Waldemar de Brito dostrzegł w młodym Edsonie potencjał i przedstawił go dyrektorom Santos FC, zapowiadając, że chłopak zostanie „najlepszym piłkarzem na świecie”. Jego profesjonalny debiut miał miejsce 7 września 1956 roku w meczu przeciwko Corinthians de Santo André. Już w tym pierwszym spotkaniu Edson strzelił bramkę, przyczyniając się do wygranej swojej drużyny 7:1. W wieku zaledwie 16 lat, w 1957 roku, Pelé zaczął regularnie grać w pierwszej drużynie Santos FC, co było zapowiedzią przyszłych sukcesów.

Status „Skarbu Narodowego” Brazylii

W 1961 roku, w obliczu rosnącego zainteresowania ze strony bogatych europejskich klubów, takich jak Real Madryt czy Manchester United, ówczesny prezydent Brazylii, Jânio Quadros, podjął bezprecedensową decyzję. Ogłosił Pelégo „narodowym skarbem”, co prawnie uniemożliwiło mu transfer do zagranicznych drużyn w szczytowym momencie jego kariery. Ta decyzja miała na celu utrzymanie największej gwiazdy brazylijskiego futbolu w kraju i pozwoliła mu kontynuować grę dla Santos FC, gdzie mógł rozwijać swój talent i zdobywać kolejne trofea dla swojej ojczyzny.

Sukcesy w Copa Libertadores z Santosem

Klub Santos FC, prowadzony przez Pelégo, dwukrotnie z rzędu triumfował w prestiżowych rozgrywkach Copa Libertadores w latach 1962 i 1963. Szczególnie pamiętny był triumf w 1963 roku, kiedy to Santos jako pierwszy brazylijski klub w historii zdobył to trofeum na argentyńskiej ziemi. W emocjonującym finale, rozegranym na legendarnym stadionie La Bombonera, brazylijska drużyna pokonała słynne Boca Juniors. Te zwycięstwa ugruntowały pozycję Santosu jako jednego z najlepszych klubów Ameryki Południowej i potwierdziły dominację Pelégo na arenie kontynentalnej. W latach 1962 i 1963 Santos zdobył również Puchar Interkontynentalny i Klubowy Puchar Ameryki Południowej, umacniając swoją pozycję jako najlepszego klubu na świecie.

Kariera w USA

Po latach gry w Brazylii, w latach 1975–1977, Pelé przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie występował w barwach New York Cosmos. Jego obecność w lidze przyczyniła się do ogromnego wzrostu popularności piłki nożnej w Stanach Zjednoczonych. W 64 rozegranych meczach dla Cosmos, Pelé zdobył imponujące 37 bramek, demonstrując swój niezmienny talent i przyciągając na stadiony rzesze nowych kibiców. Jest to dowód na jego globalny wpływ na rozwój futbolu. Jego ostatni profesjonalny mecz odbył się 1 października 1977 roku.

Osiągnięcia w reprezentacji Brazylii – trzykrotny Mistrz Świata

Pelé jest jedynym piłkarzem w historii, który może pochwalić się trzema tytułami Mistrza Świata. Swoje triumfy święcił w latach 1958, 1962 i 1970. Szczególnie pamiętny był jego debiut na mundialu w Szwecji w 1958 roku, gdzie w wieku zaledwie 17 lat stał się najmłodszym zwycięzcą mistrzostw świata w historii. Jego młodzieńczy talent i determinacja zaimponowały światu, a jego gra w meczach reprezentacji Brazylii na zawsze wpisała się w annały historii futbolu. Trener Feola postanowił zaryzykować i wystawił go w kluczowych meczach, co okazało się strzałem w dziesiątkę.

Najważniejsze nagrody i osiągnięcia Pelégo

Rekordy strzeleckie

Według Księgi Rekordów Guinnessa, Pelé zdobył oszałamiającą liczbę 1279 goli w 1363 rozegranych meczach, wliczając w to spotkania towarzyskie. Przez ponad pół wieku dzierżył również rekord najskuteczniejszego strzelca reprezentacji Brazylii, zdobywając 77 bramek w 92 meczach. Jego niezwykła skuteczność strzelecka jest jednym z najbardziej imponujących aspektów jego kariery i świadczy o jego wyjątkowym talencie do zdobywania bramek. Pelé strzelił bramkę w wielu kluczowych momentach.

Tytuły Sportowca Stulecia i Piłkarza Stulecia

Znaczenie Pelégo dla sportu wykraczało poza boisko. W 1999 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski uhonorował go tytułem Sportowca Stulecia, a magazyn „Time” umieścił go na prestiżowej liście 100 najważniejszych osób XX wieku. W 2000 roku Międzynarodowa Federacja Piłkarskich Statystyków (IFFHS) wybrała go Piłkarzem Stulecia, a FIFA przyznała mu ten sam tytuł, dzieląc go z Diego Maradoną. Te prestiżowe wyróżnienia podkreślają jego globalny wpływ i niekwestionowany status legendy futbolu.

Uznanie za szczególne bramki – Gol de Placa

W marcu 1961 roku, podczas meczu na stadionie Maracanã przeciwko Fluminense, Pelé zdobył bramkę, która do dziś jest wspominana jako jedna z najpiękniejszych w historii futbolu. Jej wyjątkowość była tak wielka, że została upamiętniona specjalną tablicą, nadając jej miano „gol de placa”. Akcja ta polegała na przebiegnięciu przez niemal całe boisko, mijając kolejnych zawodników rywalizującej drużyny przed oddaniem strzału. To widowiskowe trafienie jest symbolem jego techniki, wizji gry i umiejętności tworzenia magii na boisku.

Nagrody i wyróżnienia Pelégo

• Sportowiec Stulecia (Międzynarodowy Komitet Olimpijski, 1999)
• Piłkarz Stulecia (IFFHS, 2000)
• Piłkarz Stulecia (FIFA, dzielony z Diego Maradoną, 2000)
• Miejsce na liście 100 najważniejszych osób XX wieku (magazyn „Time”)

Styl gry i wpływ Pelégo na piłkę nożną

Popularyzacja określenia „O Jogo Bonito” (Piękna Gra)

To właśnie Pelé przypisuje się spopularyzowanie określenia „O Jogo Bonito”, co w tłumaczeniu oznacza „Piękna Gra”. Jego widowiskowy styl gry, pełen finezji, techniki i spektakularnych bramek, uczynił z niego nie tylko wybitnego sportowca, ale także pierwszą czarnoskórą globalną ikonę sportu. Pelé pokazywał, że futbol może być sztuką, a jego gra inspirowała miliony ludzi na całym świecie do podziwiania tego sportu. Jego sposób gry był kwintesencją piękna w futbolu.

Wpływ futsalu na rozwój umiejętności

Pelé często podkreślał, że jego szybkie myślenie na boisku i pewność siebie były w dużej mierze wynikiem doświadczenia zdobytego w futsalu, czyli halowej piłce nożnej. Jako nastolatek grywał w tę dyscyplinę w Bauru. Twierdził, że gra na małej przestrzeni z dorosłymi zawodnikami zmuszała go do szybszego podejmowania decyzji i doskonalenia techniki, co miało nieoceniony wpływ na jego rozwój jako piłkarza. To doświadczenie z pewnością przyczyniło się do jego niezwykłej zwinności i umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach na większym boisku.

Działalność Pelégo poza boiskiem

Funkcja Ministra Sportu w Brazylii

Po zakończeniu bogatej kariery piłkarskiej, Pelé aktywnie zaangażował się w życie publiczne. W latach 1995–1998 pełnił zaszczytną funkcję pierwszego w historii Brazylii nadzwyczajnego Ministra Sportu w rządzie prezydenta Fernando Henrique Cardoso. W tym czasie forsował reformy mające na celu uzdrowienie brazylijskiej piłki nożnej, które przeszły do historii jako tzw. „Prawo Pelégo”. Jego zaangażowanie w politykę sportową świadczyło o jego dalszej trosce o rozwój futbolu w swojej ojczyźnie.

Rola ambasadora i ikony sportu

Po zakończeniu kariery zawodowej w 1977 roku, Pelé nie zniknął ze sceny publicznej. Pracował jako światowy ambasador piłki nożnej, angażując się w liczne przedsięwzięcia komercyjne i artystyczne. Jego obecność na arenie międzynarodowej promowała futbol i budowała pozytywny wizerunek Brazylii. Jako ikona sportu, inspirował kolejne pokolenia piłkarzy i kibiców, a jego nazwisko stało się synonimem doskonałości i pasji do gry. Jego obecność na meczach i wydarzeniach sportowych zawsze wzbudzała ogromne zainteresowanie.

Ciekawostki z życia Pelégo

„Pakt Pelégo” z Pumą podczas Mistrzostw Świata 1970

Podczas Mistrzostw Świata w 1970 roku doszło do interesującego wydarzenia, znanego jako „Pakt Pelégo”. Był to element rywalizacji między firmami produkującymi obuwie sportowe, Adidas i Puma. Tuż przed finałowym meczem, Pelé poprosił sędziego o chwilę przerwy na zawiązanie sznurowadeł w swoich butach marki Puma. Ten moment, uwieczniony przez kamery telewizyjne, stanowił genialny ruch marketingowy, który zapewnił marce Puma ogromną ekspozycję na całym świecie.

Najważniejszy gol według samego zawodnika

Choć Pelé zdobył ponad tysiąc bramek w swojej karierze, za swój najpiękniejszy gol uważał trafienie z meczu przeciwko Clube Atlético Juventus, które miało miejsce 2 sierpnia 1959 roku. Niestety, z tamtego historycznego spotkania nie zachowało się żadne nagranie wideo. Aby jednak pokazać fanom piękno tej akcji, Pelé zlecił wykonanie animacji komputerowej, która odtworzyła przebieg tego niezwykłego gola. Ta historia pokazuje, jak ważna była dla niego estetyka i jakość gry, nawet jeśli nie wszystko zostało udokumentowane.

Kluczowe momenty w karierze Pelégo

• 1956: Debiut w Santos FC w wieku 15 lat.
• 1958: Najmłodszy zwycięzca Mistrzostw Świata (17 lat).
• 1961: Ogłoszony „Skarbem Narodowym” Brazylii.
• 1962 i 1963: Triumfy w Copa Libertadores z Santosem.
• 1970: Trzeci tytuł Mistrza Świata.
• 1975–1977: Kariera w New York Cosmos.
• 1977: Zakończenie kariery zawodowej.
• 1995–1998: Pełnienie funkcji Ministra Sportu Brazylii.

Warto wiedzieć: Pelé, jako jedyny piłkarz w historii, zdobył trzykrotnie Mistrzostwo Świata, co stanowi jego najbardziej unikatowe osiągnięcie.

Edson Arantes do Nascimento, szerzej znany jako Pelé, pozostaje niezaprzeczalną ikoną światowego futbolu. Jego niezwykła kariera, zwieńczona historycznym, trzykrotnym zdobyciem Mistrzostwa Świata, uczyniła go wzorem do naśladowania dla milionów. Poza boiskiem, jego działalność jako Ministra Sportu i globalnego ambasadora futbolu potwierdza jego nieoceniony wkład w rozwój tej dyscypliny. Pelé nie był tylko piłkarzem – był symbolem pięknej gry i inspiracją na całe pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Pel%C3%A9