Sarah Bernhardt: Niezrównana francuska aktorka, Boska Sarah. Biografia.

2

Sarah Bernhardt, urodzona 22 października 1844 roku w Paryżu, była jedną z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych aktorek teatralnych przełomu XIX i XX wieku, zdobywając światowe uznanie jako „Boska Sara”. Na dzień dzisiejszy miałaby 179 lat. Aktorka była matką jednego syna, Maurice’a Bernhardta. Jej kariera, naznaczona przełomowymi rolami i odważnymi decyzjami, uczyniła ją ikoną francuskiej sceny i symbolem artystycznej niezależności. Zmarła w marcu 1923 roku w wieku 78 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które inspiruje kolejne pokolenia.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na dzień dzisiejszy miałaby 179 lat.
• Żona/Mąż: Była zamężna z Ambroise’em Aristide’em Damalą (Jacques Damala).
• Dzieci: Miała syna, Maurice’a Bernhardta.
• Zawód: Aktorka teatralna.
• Główne osiągnięcie: Uznana za jedną z najwybitniejszych aktorek teatralnych w historii, pionierka nowych mediów (film, nagrania dźwiękowe).

Sarah Bernhardt: Ikona Francuskiego Teatru

Sarah Bernhardt, urodzona 22 października 1844 roku w Paryżu jako Henriette-Rosine Bernard, była jedną z najwybitniejszych francuskich aktorek teatralnych przełomu XIX i XX wieku. Zmarła w marcu 1923 roku, pozostając jedną z najbardziej ikonicznych postaci w historii francuskiego teatru. Jej miejsce urodzenia, skromne przy 5 rue de L’École-de-Médecine w Dzielnicy Łacińskiej, stanowiło początek drogi dla kobiety, która zyskała miano „królowej pozy i księżniczki gestu”. Artystka spoczywa na słynnym cmentarzu Père Lachaise w Paryżu, który do dziś jest miejscem pielgrzymek fanów jej talentu aktorskiego i dramatycznego. Sarah Bernhardt, niezrównana aktorka, przeszła przez burzliwe życie, które odzwierciedlało jej niezwykłą osobowość i niepowtarzalny talent sceniczny, który fascynował publiczność na całym świecie.

Jej życie osobiste było równie barwne i złożone jak jej kariera sceniczna. Matką Sarah była Judith Bernard, holenderska kurtyzana żydowskiego pochodzenia, która ze względu na swój tryb życia rzadko widywała córkę, oddając ją pod opiekę mamki. Ta skomplikowana relacja z matką z pewnością wpłynęła na kształtowanie się jej niezależnej natury. Aktorka miała również skomplikowaną relację z religią – choć w 1856 roku przyjęła pierwszą komunię i bywała żarliwie wierząca, potrafiła również zadeklarować ateizm, jednocześnie podkreślając dumę ze swoich żydowskich korzeni. W 1882 roku wyszła za mąż za Ambroise’a Aristide’a Damalę, znanego jako Jacques Damala, jednak ich małżeństwo, formalnie trwające do jego śmierci w 1889 roku, było naznaczone licznymi trudnościami. Miała jedno dziecko, syna, który przyszedł na świat w wyniku jednego z jej licznych romansów, w które wdawała się po krótkotrwałym porzuceniu teatru na rzecz podróży do Hiszpanii i Belgii. Sarah Bernhardt, urodzona w Paryżu, szybko zdobyła miano „Boskiej Sary”, a jej życie było nieustannym dążeniem do niezależności i artystycznej wolności.

Podstawowe informacje o Sarah Bernhardt

Dane biograficzne: Kim była Sarah Bernhardt?

Sarah Bernhardt, urodzona 22 października 1844 roku w Paryżu jako Henriette-Rosine Bernard, była jedną z najbardziej wpływowych i rozpoznawalnych postaci francuskiego teatru przełomu XIX i XX wieku. Jej artystyczna kariera, która trwała przez dekady, uczyniła ją globalną gwiazdą, znaną nie tylko z umiejętności aktorskich, ale także z niezwykłej osobowości i charyzmy. Zmarła w marcu 1923 roku, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które do dziś inspiruje kolejne pokolenia artystów. Jej życie, pełne wzlotów i upadków, jest fascynującym studium przypadku kobiety, która potrafiła przełamywać społeczne konwenanse i zdobyć niezależność w czasach, gdy dla kobiet było to niezwykle trudne. Jej talent, uznawany za niezrównany, sprawił, że stała się symbolem francuskiej aktorki.

Miejsce urodzenia i początki

Miejsce urodzenia Sarah Bernhardt, przy 5 rue de L’École-de-Médecine w Dzielnicy Łacińskiej w Paryżu, było początkowo skromne, jednak to właśnie stąd rozpoczęła się podróż kobiety, która miała zrewolucjonizować świat teatru. Dzielnica Łacińska, znana z akademickiego charakteru i bliskości Sorbonne, stanowiła tło dla początków jej artystycznej drogi. Choć jej korzenie sięgały początków, jej talent i ambicje szybko wykraczały poza przeciętność, prowadząc ją do zdobycia miana „królowej pozy i księżniczki gestu”. Dziś adres ten stanowi symbol skromnych początków wielkiej gwiazdy francuskiej sceny.

Gdzie spoczywa legendarna aktorka?

Sarah Bernhardt, legendarna francuska aktorka, spoczywa na słynnym paryskim cmentarzu Père Lachaise. Jest to miejsce, które do dziś przyciąga rzesze fanów jej talentu aktorskiego i dramatycznego. Cmentarz ten, będący nekropolią wielu wybitnych postaci historii, sztuki i nauki, stanowi godne miejsce spoczynku dla artystki, której życie było naznaczone pasją, dramatyzmem i niezapomnianymi kreacjami scenicznymi. Odwiedziny na Père Lachaise są dla wielu formą oddania hołdu jej nieśmiertelnej spuściźnie.

Rodzina i życie prywatne Sarah Bernhardt

Pochodzenie i relacja z matką

Matką Sarah Bernhardt była Judith Bernard, znana również jako Julie lub Youle. Była ona holenderską kurtyzaną żydowskiego pochodzenia. Ze względu na swój profesjonalny tryb życia i częste podróże, Judith rzadko widywała córkę, oddając ją pod opiekę mamki. Brak bliskiej obecności matki w dzieciństwie z pewnością wpłynął na kształtowanie się niezależnej i silnej osobowości młodej Henriette-Rosine. Ta odległa relacja z matką, która sama prowadziła życie dalekie od konwencjonalnego, mogła być jednym z czynników, które skłoniły Sarah do poszukiwania własnej ścieżki i dążenia do artystycznej niezależności. Historia jej matki, córki kurtyzany, stanowiła pewne tło dla jej własnych zmagań, aby uniknąć losu podobnego do jej matki i zrobić karierę w świecie, który często oceniał kobiety pryzmatem ich pochodzenia i powiązań. Sarah Bernhardt, córka kurtyzany, usiłuje zdobyć sławę i niezależność.

Złożona relacja z religią

Relacja Sarah Bernhardt z religią była naznaczona złożonością i wewnętrznymi sprzecznościami. Choć w 1856 roku przyjęła pierwszą komunię i bywała żarliwie wierząca, potrafiła również zadeklarować ateizm w rozmowie z Charlesem Gounodem. Jednocześnie z dumą podkreślała swoje żydowskie korzenie, co świadczy o jej silnym poczuciu tożsamości, niezależnie od przyjętych przekonań religijnych. Ta wielowymiarowość w podejściu do wiary odzwierciedlała jej ogólną postawę wobec życia – pełną pasji, poszukiwań i niechęci do prostych odpowiedzi. Mimo deklaracji ateistycznych, w obliczu śmierci, jak miało to miejsce krótko przed odejściem w marcu 1923 roku, zdecydowała się przyjąć ostatnie namaszczenie, co stanowiło dopełnienie jej skomplikowanej drogi duchowej.

Małżeństwo i związki

W 1882 roku Sarah Bernhardt wyszła za mąż za Ambroise’a Aristide’a Damalę, znanego jako Jacques Damala. Ich małżeństwo, choć formalnie trwało do jego śmierci w 1889 roku, było naznaczone licznymi trudnościami. Damala, grecki arystokrata, często sprawiał problemy, a jego nadużywanie alkoholu i hazard stanowiły ciągłe źródło napięć. Mimo tych problemów, małżeństwo z Damalą było jednym z bardziej znaczących związków w jej życiu. Wcześniej, po krótkotrwałym porzuceniu teatru na rzecz podróży do Hiszpanii i Belgii, Sarah wdawała się w liczne romanse. Jednym z owoców tych związków było narodziny jej syna. Jej życie miłosne było równie intensywne i burzliwe, jak jej kariera sceniczna, co dodawało jej postaci aury skandalu i fascynacji.

Potomstwo Sarah Bernhardt

Sarah Bernhardt miała jedno dziecko, syna, którego ojcem był jeden z jej licznych kochanków. Syn, Maurice Bernhardt, przyszedł na świat w wyniku jednego z romansów, które towarzyszyły aktorce, szczególnie w okresie, gdy na krótko porzuciła teatr na rzecz podróży. Mimo nieślubnego pochodzenia, jej syn był obecny w jej życiu i stanowił ważną część jej prywatnej sfery. Relacje Sarah z synem, podobnie jak wiele innych aspektów jej życia, były zapewne naznaczone jej silną osobowością i artystycznym temperamentem.

Kariera zawodowa Sarah Bernhardt

Debiut sceniczny i początkowe trudności

Debiut sceniczny Sarah Bernhardt miał miejsce 31 sierpnia 1862 roku na deskach renomowanej Comédie-Française. Wystąpiła wówczas w tytułowej roli w „Iphigénie” Racine’a. Niestety, jej pierwszy występ uznano za porażkę. Przyczyną były silna trema, która paraliżowała młodą aktorkę, oraz zbyt szybkie wypowiadanie kwestii, co utrudniało publiczności zrozumienie jej gry. To niepowodzenie stanowiło gorzki początek dla artystki, która miała później zdobyć światowe uznanie. Jednakże, zamiast zniechęcić się, Sarah Bernhardt potraktowała ten incydent jako lekcję, która motywowała ją do dalszej pracy nad sobą i doskonalenia swojego warsztatu aktorskiego, by w przyszłości uniknąć podobnych błędów. Jej kariera w Comédie-Française zakończyła się jednak w sposób gwałtowny, po incydencie z Madame Nathalie.

Wsparcie i droga do Konserwatorium

Kariera Sarah Bernhardt nabrała tempa dzięki znaczącej protekcji księcia Morny, przyrodniego brata Napoleona III. To właśnie on sfinansował jej naukę w klasztornej szkole Grandchamp, a następnie pomógł w dostaniu się do Konserwatorium Paryskiego. Bez tego wsparcia, droga do profesjonalnego kształcenia aktorskiego mogłaby okazać się dla młodej Henriette-Rosine znacznie trudniejsza. Książę Morny, wpływowa postać na dworze cesarskim, dostrzegł w niej potencjał i postanowił zainwestować w jej rozwój, co okazało się kluczowe dla jej przyszłego sukcesu. Jego pomoc otworzyła jej drzwi do prestiżowych instytucji edukacyjnych, które umożliwiły jej zdobycie niezbędnych umiejętności i wiedzy. Ważnym momentem było jej zachwycające wykonanie bajki La Fontaine’a podczas egzaminów do Konserwatorium w 1860 roku.

Przełomowe role i wszechstronność artystyczna

Sarah Bernhardt zasłynęła z niezapomnianych ról w wielkich dramatach, takich jak „Ruy Blas” Victora Hugo, „La Tosca” Victoriena Sardou czy „L’Aiglon” Edmonda Rostanda. Jej talent pozwalał jej wcielać się w postacie o ogromnej skali emocjonalnej i psychologicznej, zdobywając uznanie krytyków i publiczności. Co więcej, Bernhardt odważnie przełamywała konwencje, wcielając się w role męskie, w tym w postać Hamleta. Ta wszechstronność i gotowość do eksplorowania różnorodnych emploi scenicznych ugruntowały jej pozycję jako jednej z najwybitniejszych aktorek swojej epoki. Jej występy w teatrze były wydarzeniami kulturalnymi, które przyciągały tłumy i wywoływały gorące dyskusje. Jej występy na deskach teatru i dąży do zdobycia niezależności.

Pionierka nowych mediów: film i nagrania dźwiękowe

Sarah Bernhardt była nie tylko mistrzynią sceny, ale również pionierką w wykorzystaniu nowych mediów. Jako jedna z pierwszych wybitnych aktorek teatralnych zaczęła występować w filmach niemych, co pozwoliło zachować dla potomnych jej wyrazistą grę aktorską. Co więcej, dokonywała nagrań dźwiękowych, dzięki czemu jej charakterystyczny głos i dykcja stały się dostępne dla przyszłych pokoleń. Te innowacyjne działania świadczą o jej otwartości na nowe technologie i pragnieniu pozostawienia trwałego śladu swojej twórczości. Jej obecność na ekranie i w nagraniach dźwiękowych sprawiła, że jej legenda wykraczała poza ramy teatru.

Dorobek i osiągnięcia Sarah Bernhardt

Finansowe propozycje i niezależność

Już na wczesnym etapie swojej drogi zawodowej, uroda i talent Sarah Bernhardt przyciągały uwagę bogatych wielbicieli. Otrzymała nawet propozycję małżeństwa od biznesmena, który oferował jej 500 000 franków. Jednakże, aktorka odrzuciła tę ofertę, przedkładając własną wolność i niezależność nad stabilizację finansową, którą mogłoby zapewnić takie małżeństwo. Ta decyzja świadczy o jej silnym charakterze i determinacji do samodzielnego kształtowania swojego życia i kariery. Nie chciała być zależna od nikogo, pragnąc decydować o własnym losie i realizować swoje artystyczne ambicje na własnych warunkach.

Wspieranie innych artystów i promocja stylu Art Nouveau

Sarah Bernhardt wykorzystywała swoją ogromną sławę nie tylko dla własnej promocji, ale także do wspierania innych artystów. Szczególnie blisko współpracowała z Alphonsem Muchą, którego plakaty do jej przedstawień zyskały ogromne uznanie i uczyniły go jednym z najbardziej rozchwytywanych twórców stylu Art Nouveau. Współpraca ta była wzajemnie korzystna – Mucha zyskał rozpoznawalność dzięki swoim wyrafinowanym projektom dla „Boskiej Sary”, a Bernhardt zyskała wizerunek nowoczesnej i artystycznie wyrafinowanej damy, co dodatkowo podsycało jej legendę. Jej zaangażowanie w promocję twórczości Muchy miało znaczący wpływ na rozwój estetyki Art Nouveau.

Filantropia i osobowość Sarah Bernhardt

Zaangażowanie patriotyczne podczas wojny

Podczas wojny francusko-pruskiej w latach 1870–1871, Sarah Bernhardt wykazała się głębokim zaangażowaniem patriotycznym. Zorganizowała w teatrze Odéon punkt pomocy i opieki, który służył rannym i potrzebującym. To działanie pokazało jej oddanie krajowi w trudnych chwilach, stawiając potrzeby społeczne ponad własną karierę artystyczną. Jej postawa była wyrazem solidarności narodowej i gotowości do poświęceń w obliczu kryzysu. Działalność ta stanowiła ważny epizod w jej życiu, ukazując jej wrażliwość i zaangażowanie społeczne.

Silny charakter i młodzieńcze dramatyzmy

Od najmłodszych lat Sarah Bernhardt przejawiała silny charakter i skłonność do dramatyzmu. Już w szkole zorganizowała uroczysty chrześcijański pogrzeb dla swojej zdechłej jaszczurki. Wydarzenie to zostało uznane przez zakonnice za świętokradztwo, co świadczy o jej wczesnej skłonności do teatralnych gestów i wywoływania kontrowersji. Ta młodzieńcza ekscentryczność zapowiadała jej przyszłą karierę, pełną wyrazistych kreacji i niekonwencjonalnych zachowań. Jej osobowość była niezwykle wyrazista i niełatwa do zaszufladkowania, co czyniło ją postacią intrygującą i niezapomnianą.

Zdrowie i ostatnie lata życia Sarah Bernhardt

Niezłomność mimo amputacji nogi

W 1915 roku, mając 71 lat, Sarah Bernhardt przeszła operację amputacji nogi. Mimo tak poważnego zabiegu, który dla wielu oznaczałby koniec kariery, aktorka nie poddała się. Kontynuowała swoją aktywność zawodową, występując dla żołnierzy podczas I wojny światowej. Jej niezłomność i determinacja w obliczu trudności zdrowotnych stanowiły inspirację dla wielu. Nawet po amputacji, nadal wychodziła na scenę, udowadniając swoją niezwykłą siłę woli i poświęcenie dla sztuki. Jej postawa była dowodem na to, że prawdziwa pasja potrafi pokonać wszelkie fizyczne ograniczenia.

Ostatnie chwile i duchowa podróż

Krótko przed śmiercią w marcu 1923 roku, Sarah Bernhardt, mimo wcześniejszych deklaracji o ateizmie, zdecydowała się przyjąć ostatnie namaszczenie. Ten akt stanowił dopełnienie jej skomplikowanej drogi duchowej, naznaczonej poszukiwaniami i wewnętrznymi rozterkami. Decyzja ta, podjęta w obliczu ostateczności, pokazuje, że nawet najsilniejsze przekonania mogą ulec zmianie w obliczu zbliżającego się kresu życia. Jej ostatnie chwile były świadectwem głębokiej duchowej podróży, która towarzyszyła jej przez całe życie.

Kontrowersje i skandale z udziałem Sarah Bernhardt

Incydent w Comédie-Française

Sarah Bernhardt została zmuszona do odejścia z prestiżowej Comédie-Française w wyniku incydentu, który wywołał spore poruszenie. Aktorka spoliczkowała starszą koleżankę, Madame Nathalie, w obronie swojej młodszej siostry Reginy. Powodem była sytuacja, w której Nathalie celowo stanęła na tren sukni Reginy. Ten wybuchowy gest, choć motywowany lojalnością wobec siostry, doprowadził do konsekwencji zawodowych, zmuszając ją do opuszczenia tej zasłużonej sceny, która miała być początkiem jej wielkiej kariery.

Skandal dyplomatyczny w Pałacu Tuileries

Podczas jednego z występów w Pałacu Tuileries, Sarah Bernhardt wywołała skandal dyplomatyczny, recytując przed Napoleonem III wiersze Victora Hugo. Problem polegał na tym, że Hugo był wówczas zagorzałym krytykiem cesarza, a jego poezja często zawierała ostre komentarze pod adresem władzy. Recytacja tych utworów przed samym Napoleonem III doprowadziła do demonstracyjnego wyjścia pary cesarskiej z sali, co było wydarzeniem niezwykle dyplomatycznie niezręcznym i świadczącym o odwadze (lub brawurze) aktorki.

Wybuchowy temperament i reakcje

Wybuchowy temperament Sarah Bernhardt był powszechnie znany i często prowadził do niecodziennych sytuacji. Potrafiła gwałtownie reagować na brak szacunku, jak w przypadku incydentu z odźwiernym, który nazwał ją „Małą Bernhardt”. Aktorka w odwecie zaatakowała go parasolem. Takie zachowania, choć budziły zdumienie, jednocześnie budowały jej legendę jako postaci niepokornej i nieustraszonej, która nie pozwalała sobie na lekceważenie. Jej ekscentryczny styl bycia i nieprzewidywalne reakcje stanowiły integralną część jej artystycznej i prywatnej persony.

Ciekawostki z życia Sarah Bernhardt

Pierwsze kroki na scenie

Swoje pierwsze doświadczenie aktorskie Sarah Bernhardt zdobyła już w wieku siedmiu lat. Miało to miejsce w szkole z internatem w Auteuil, gdzie zagrała rolę Królowej Wróżek w sztuce „Clothilde”. Był to jej debiut sceniczny i jednocześnie wykonanie pierwszej w karierze sceny śmierci, co można uznać za symboliczny początek jej długiej i dramatycznej drogi artystycznej. To wczesne zetknięcie ze sztuką sceniczną z pewnością zaszczepiło w niej pasję do aktorstwa, która towarzyszyła jej przez całe życie.

Określenia talentu: „złoty głos” Victora Hugo

Victor Hugo, jeden z najwybitniejszych francuskich pisarzy, był pod ogromnym wrażeniem talentu Sarah Bernhardt. Nazywał jej sposób mówienia „złotym głosem”. To niezwykle trafne i poetyckie określenie stało się jednym z najsłynniejszych opisów jej warsztatu aktorskiego, podkreślając piękno i moc jej głosu, który potrafił poruszyć serca publiczności. La voix i la prononciation Bernhardt były jej znakami rozpoznawczymi.

Opinie nauczycieli w Konserwatorium

Podczas studiów w Konserwatorium Paryskim, nauczyciele Sarah Bernhardt byli podzieleni co do jej talentu. W kategorii tragedii sklasyfikowano ją dopiero na 14. miejscu, co jest zaskakujące, biorąc pod uwagę jej późniejsze sukcesy w tym gatunku. Jednakże, w dziedzinie komedii zajęła wysokie, drugie miejsce, co może sugerować, iż jej naturalne predyspozycje do tego gatunku były już wówczas widoczne. Ta nierówna ocena podkreśla złożoność jej talentu i fakt, że jej pełen potencjał artystyczny mógł nie być od razu w pełni doceniony przez wszystkich.

Kluczowe role Sarah Bernhardt

• „Ruy Blas” Victora Hugo
• „La Tosca” Victoriena Sardou
• „L’Aiglon” Edmonda Rostanda
• Hamlet

Warto wiedzieć: Sarah Bernhardt była pionierką w wykorzystaniu nowych mediów, nagrywając filmy nieme i dźwiękowe, co pozwoliło zachować jej głos dla przyszłych pokoleń.

Ważne daty z życia Sarah Bernhardt

Warto wiedzieć: Już na początku swojej kariery Sarah Bernhardt odrzuciła propozycję małżeństwa z biznesmenem oferującym 500 000 franków, stawiając wolność ponad stabilizację finansową.

Sarah Bernhardt, jako jedna z najwybitniejszych aktorek francuskiego teatru, pozostawiła po sobie dziedzictwo niezrównanej artystki, która odważnie kształtowała własną karierę i życie. Jej droga pokazuje, że mimo trudności i przeciwności losu, możliwe jest osiągnięcie artystycznej wolności i niezależności. Jej talent, charyzma i determinacja sprawiły, że na zawsze zapisała się w historii światowego aktorstwa.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sarah_Bernhardt